Celiakia to autoimmunologiczna choroba, w której spożycie glutenu prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego, powodując problemy z wchłanianiem składników odżywczych. Szacuje się, że dotyka około 1% populacji.
Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten, choć mniej zbadana, objawia się takimi dolegliwościami jak bóle brzucha, wzdęcia czy zmęczenie po spożyciu produktów zawierających gluten, ale bez uszkodzenia jelit charakterystycznego dla celiakii.
Eliminacja glutenu bez medycznych wskazań nie jest konieczna i może nieść ze sobą pewne ryzyko. Produkty bezglutenowe często mają niższą zawartość błonnika, witamin z grupy B czy żelaza, które są obecne w tradycyjnych produktach zbożowych. W efekcie taka dieta, stosowana bez nadzoru specjalisty, może prowadzić do niedoborów i negatywnie wpłynąć na zdrowie.
Czy gluten szkodzi zdrowie? W tej kwestii warto oprzeć się również na badaniach naukowych, które wskazują, że gluten nie jest toksyczny dla zdrowych osób. W przeglądzie badań opublikowanym w czasopiśmie Gastroenterology wskazano, że osoby eliminujące gluten bez wskazań medycznych nie odnotowują poprawy zdrowia. Co więcej, produkty zawierające gluten, zwłaszcza pełnoziarniste, są bogate w błonnik, który wspiera zdrowie mikrobiomu jelitowego.
Popularność diety bezglutenowej to w dużej mierze efekt trendów dietetycznych i marketingu. Media oraz celebryci promujący styl życia „gluten-free” często przedstawiają gluten jako winowajcę powodującego tycie, zmęczenie czy problemy skórne, choć brak na to naukowych dowodów w przypadku zdrowych osób.
